Coronavaccins

Het coronavirus (SARS-CoV-2) kan de ziekte COVID-19 veroorzaken. Bij kinderen en jongeren verloopt de ziekte vaak mild, maar bij kwetsbare patiënten en ouderen kan de ziekte in korte tijd ernstige vormen aannemen. Vaccinatie kan helpen in de bescherming tegen ziekte door het coronavirus.

Hoe werkt een coronavaccin precies?

Vaccins tegen het coronavirus kunnen op verschillende manieren werken. Maar ze hebben één ding gemeen: ze stimuleren het lichaam om zelf antistoffen aan te maken en zo het virus onschadelijk te maken. Komt iemand later met het coronavirus in aanraking? Dan is het lichaam hier goed op voorbereid. Het lichaam ruimt het virus op en voorkomt dat u ziek of ernstig ziek wordt. 

COVID-19 vaccins. Hoe werken ze en zijn ze veilig?

Er zijn verschillende vaccins die ons kunnen beschermen tegen het coronavirus.
Maar hoe werkt een coronavaccin eigenlijk? En zijn ze veilig?
Hoe werken de coronavaccins?
Je krijgt het vaccin via een prik in je bovenarm.
Hierdoor komt jouw lichaam in contact met een klein stukje van het coronavirus.
Dit kleine stukje is niet gevaarlijk.
Omdat je lichaam het virus nog niet kent, gaat je afweersysteem aan het werk.
Zo bouw je bescherming op tegen het coronavirus.
Kom je na vaccinatie in contact met het coronavirus?
Dan maakt je lichaam snel antistoffen aan en ruimt het virus op.
Hierdoor word je niet of minder ziek.
Zijn de vaccins veilig?
Onderzoekers hebben de vaccins bij heel veel mensen over de hele wereld getest.
Uit deze testen blijkt dat de voordelen van het vaccin groter zijn dan de risico’s.
De kans op ernstige bijwerkingen is heel klein.
Doordat je afweer aan de slag gaat om je lichaam te beschermen, kun je last krijgen van bijwerkingen.
De bijwerkingen die het meest voorkomen zijn...
pijn op de plek van de prik, hoofdpijn, moe zijn, misselijkheid en spierpijn.
Je hebt maar kort last van deze bijwerkingen.
Sommige mensen twijfelen over vaccineren, maar de veiligheid van de vaccins wordt goed in de gaten gehouden, ook nu ze gebruikt worden.
Hierdoor komt er steeds meer kennis over de vaccins.
En mocht het tóch nodig zijn, dan wordt er natuurlijk actie ondernomen.
Heb je vragen over de coronavaccins?
Kijk dan op coronavacinatie.nl of op onze websites.

Welke coronavaccins zijn er beschikbaar?

Op dit moment zijn Comirnaty van BioNTech/Pfizer, COVID-19 Vaccin Spikevax (Moderna), Vaxzevria van AstraZeneca, Covid-19 Vaccin Janssen en Nuvaxovid (Novavax) de eerste vaccins tegen het coronavirus die door het EMA zijn goedgekeurd voor gebruik. Diverse andere vaccins zijn nu nog in ontwikkeling. Enkele zijn voorgelegd aan de Europese medicijnautoriteiten ter beoordeling.

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van de coronavaccins?

De meest voorkomende bijwerkingen van coronavaccins zijn over het algemeen:

  • Pijn, roodheid en zwelling op de plek van de prik
  • Vermoeidheid
  • Hoofdpijn
  • Spierpijn
  • Temperatuursverhoging
  • Koude rillingen

Veel van deze bijwerkingen komen ook voor bij andere vaccins. De klachten zijn mild en verdwijnen meestal binnen een paar dagen na de prik. Voor meer informatie over de bijwerkingen van de coronavaccins kunt u kijken op de CBG Geneesmiddeleninformatiebank of op de informatiepagina’s over de verschillende vaccins.

Vermoedt u dat u last heeft van een (mogelijke) bijwerking na de vaccinatie? Meld deze dan bij Bijwerkingencentrum Lareb. Of neem contact op met uw huisarts, apotheker of verpleegkundige. Het is belangrijk om bijwerkingen te melden, zo worden zeer zeldzame bijwerkingen in kaart gebracht.

Wat is de rol van het CBG bij de coronavaccins?

Elk vaccin wordt onderzocht en uitgebreid beoordeeld voordat het mag worden gebruikt. Het CBG beoordeelt samen met de andere Europese medicijnautoriteiten of het vaccin goed wordt gemaakt en het de juiste kwaliteit heeft. Ook kijken we hoe goed het vaccin werkt en wat de bijwerkingen zijn. In studies krijgen gezonde vrijwilligers ofwel het vaccin, ofwel een nepvaccin als controle. De deelnemers weten niet of ze het echte of het controle vaccin gekregen hebben. Daarna wordt gemeten hoeveel mensen in beide groepen COVID-19 hebben gekregen. Ook wordt gekeken of er afweerstoffen aangemaakt zijn. Verder moeten alle ongewenste of ongewone reacties na vaccinatie gemeld worden. Dan kijken we zorgvuldig of deze reacties door het vaccin zijn veroorzaakt. Op basis van deze gegevens moeten de productinformatie en de bijsluiter worden samengesteld.

Nadat het vaccin in Nederland geregistreerd is volgt het CBG met veel aandacht de werking en veiligheid. Onverwachte of opmerkelijke veranderingen worden besproken. Er wordt bijvoorbeeld gekeken wat er aan de hand is, hoe vaak een bijwerking wordt gemeld en hoe ernstig dit is. Het kan zijn dat het CBG extra informatie of extra onderzoek vraagt aan het farmaceutische bedrijf. Als er een nieuwe bijwerking is, dan moet de informatie hierover in de productinformatie en bijsluiter worden opgenomen.

Is het coronavaccin wel veilig?

Het CBG en de andere medicijnautoriteiten in Europa stellen hoge eisen aan de kwaliteit van vaccins. Studies brengen de veiligheid van vaccins goed in kaart. Fabrikanten moeten nieuwe vaccins meestal bij enkele duizenden personen onderzoeken. Bij de coronavaccins is dat aantal zelfs nog hoger: het aantal vrijwilligers loopt wereldwijd in de tienduizenden. Het vooraf testen op grote groepen personen biedt het vertrouwen dat de kans op ernstige bijwerkingen klein is. Het CBG bekijkt zorgvuldig en kritisch alle onderzoeken met en over het vaccin. Samen met andere Europese medicijnautoriteiten beoordelen we de kwaliteit van het vaccin, of het vaccin werkt en of het veilig is.

Hoe wordt bijgehouden of het coronavaccin ook in de toekomst veilig en werkzaam is?

Als een coronavaccin gebruikt wordt, is het noodzakelijk om de werkzaamheid en veiligheid van het vaccin in de gaten te blijven houden. Dat doen we op Europees niveau. We houden bij of er tijdens het gebruik van het vaccin nog onbekende of zeldzame bijwerkingen naar voren komen, die eerder bij de studies nog niet zichtbaar waren. Is dat het geval? Dan onderzoeken we hoe vaak deze klachten voorkomen, en of deze klachten ook zonder vaccinatie voorkomen. Ook bekijken we of specifieke groepen op dezelfde manier reageren op toediening van het vaccin.

Binnen het project ACCESS (vACcine Covid-19 monitoring ReadinESS) is inmiddels op Europees niveau gestart met het bestuderen van de effectiviteit, het aantal vaccinaties en de veiligheid van de vaccins in de gebruiksfase. Dit gebeurt op verzoek van het EMA: Nederlandse onderzoekers werken hierbij samen met 22 internationale organisaties (waaronder het RIVM, Bijwerkingencentrum Lareb en het PHARMO instituut). Grote aantallen gegevens uit de gezondheidssystemen van verschillende landen worden samengebracht en geanalyseerd in één internationale databank.

Hoe wordt bijgehouden of er (nieuwe) bijwerkingen optreden?

In de fase vóór de goedkeuring van het vaccin is uitgebreid onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen. Een aantal bijwerkingen zijn tijdens deze studies al zichtbaar geworden, en daarna uitgebreid beoordeeld en meegenomen in de goedkeuring. Toch kan het zijn dat een bijwerking ernstiger óf minder ernstig is dan uit het onderzoek bleek. Het kan ook voorkomen dat er nieuwe bijwerkingen worden ontdekt. Vooral zeldzame bijwerkingen worden vaak pas opgemerkt wanneer het vaccin bij grote groepen wordt gebruikt. Daarom kan iedereen die het coronavaccin heeft gekregen, een (mogelijke) bijwerking melden. Er wordt dan verder onderzoek gedaan. Zo kunnen wij de veiligheid van het vaccin goed in de gaten houden en actie ondernemen wanneer dat nodig is. 

We bewaken de veiligheid van het vaccin niet alleen op basis van spontane meldingen van patiënten of zorgverleners. Fabrikanten voeren regelmatig verplichte veiligheidsanalyses uit en moeten de resultaten aan ons melden. Ook wordt alle informatie over bijwerkingen van het vaccin verzameld in een Europese databank. In Nederland verzamelt, registreert en analyseert Bijwerkingencentrum Lareb alle meldingen.