Updates: Verontreiniging met nitrosamines in medicijnen

In de zomer van 2018 werd bekend dat meerdere angiotensine-receptorblokkers (sartanen) verontreinigd waren met de stof NDMA. Eind 2019 werd dezelfde onzuiverheid in de maagzuurremmer ranitidine ontdekt. Dit leidde tot terugroepacties van deze medicijnen en een wereldwijd onderzoek naar andere medicijnen. Voor metformine loopt momenteel een Europees onderzoek naar een mogelijke verontreiniging met NDMA. 

NDMA behoort tot de chemische groep van nitrosaminen en zijn geclassificeerd als waarschijnlijk kankerverwekkend. Het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) geeft aan dat de kans erg klein is dat patiënten die de vervuilde medicijnen hebben gebruikt hierdoor kanker kunnen krijgen. Het onderzoek naar dit soort vervuilingen, nitrosamines genaamd, gaat nog altijd door. De laatste ontwikkelingen over de verontreiniging met nitrosamines in medicijnen leest u hieronder.

Voor vragen over de terugroepactie van ranitidine heeft de IGJ overzicht van veelgestelde vragen (en antwoorden) opgesteld.

Schorsing van maagzuurremmers met ranitidine bevestigd

Laatste update: 24 september 2020

Het Europees Geneesmiddelenbeoordelingscomité CHMP heeft haar aanbeveling om alle medicijnen met ranitidine in de EU te schorsen bevestigd. Deze aanbeveling volgt op een heronderzoek naar het advies van het CHMP van april 2020, dat was aangevraagd door een van de bedrijven die medicijnen met ranitidine op de markt brengt.

Reactie IGJ op bericht NRC over onzuiverheden in medicijnen

Donderdag 10 september 2020

NRC publiceerde donderdag een artikel over de onzuiverheid NDMA in onder andere metformine, een medicijn voor patiënten met diabetes type 2. In december 2019 werd bekend dat in enkele partijen metformine de stof NDMA is gevonden. Deze partijen waren niet in Nederland op de markt. Er volgde een groot Europees onderzoek naar de omvang van de vervuiling. De resultaten hiervan worden binnenkort bekend. Op dit moment is er geen acuut gevaar voor de veiligheid van patiënten die deze medicijnen gebruiken, aldus de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

Maatregelen om nitrosamineverontreinig in medicijnen tegen te gaan

Vrijdag 10 juli 2020

Fabrikanten moeten maatregelen nemen om de aanwezigheid van nitrosamines in medicijnen te voorkomen of zo veel mogelijk te beperken. Dat is het definitieve besluit van het Europees Geneesmiddelenbeoordelingscomité CHMP naar aanleiding van het brede onderzoek naar de verontreiniging van medicijnen met nitrosamines en eerdere aanbevelingen van Europese medicijnautoriteiten.

Verschillende maatregelen ter bescherming van de gezondheid

De maatregelen moeten ervoor zorgen dat nitrosamines niet of onder een maximaal aanvaardbare limiet aanwezig zijn in medicijnen. Dit om de gezondheid van patiënten te beschermen. Zo moeten fabrikanten beschikken over een goede controlestrategie en, waar nodig, hun productieproces verbeteren. Daarnaast moeten fabrikanten het risico op de aanwezigheid van nitrosamines in medicijnen evalueren en testen uitvoeren als een risico aanwezig is.

De uitgebreide richtlijnen voor fabrikanten komen binnenkort beschikbaar op de website van het EMA. Tot die tijd blijven fabrikanten de huidige instructies volgen. 

Aanbevelingen van Europese medicijnautoriteiten om verontreiniging van medicijnen te voorkomen

Dinsdag 23 juni 2020

Europese medicijnautoriteiten presenteren vandaag een aantal aanbevelingen om verontreiniging van medicijnen in de toekomst te voorkomen. Deze aanbevelingen komen voort uit de evaluatie naar verontreiniging van sartanen (bloeddrukmedicijnen) met nitrosamines die eerder is afgerond.

Duidelijke rollen, richtlijnen en communicatie

De aanbevelingen van de Europese medicijnautoriteiten zijn bedoeld om de rollen en verantwoordelijkheden van alle partijen die betrokken zijn bij de productie van medicijnen te verduidelijken. En leggen uit wat de betrokken partijen moeten doen wanneer er een verontreiniging wordt ontdekt. Daarnaast gaan de aanbevelingen ook in op de communicatie naar patiënten en zorgverleners en de internationale samenwerking.

De volledige aanbevelingen van de Europese medicijnautoriteiten zijn te lezen op de website van het EMA.

Voorkomen van medicijnverontreiniging

De aanbevelingen vanuit de evaluatie, zijn bedoeld als aanvulling op het brede onderzoek naar nitrosamines in medicijnen dat sinds september 2019 in gang is gezet. Dit brede onderzoek moet uiteindelijk richtlijnen opleveren hoe het risico op ontstaan van nitrosamines is te voorkomen.

EMA adviseert schorsing van maagzuurremmers met ranitidine

Maandag 4 mei 2020

Na een eerdere terugroepactie van maagzuurremmers met ranitidine in meerdere Europese landen, waaronder Nederland, heeft het Europees Medicijnagentschap (EMA) de Europese Commissie geadviseerd om alle medicijnen met ranitidine te schorsen. Dit vanwege de aanwezigheid van kleine hoeveelheden NDMA. De Europese Commissie neemt hierover binnenkort een besluit.

Het EMA heeft voorwaarden geadviseerd voor het opheffen van de schorsing waaronder onderzoek naar het ontstaan van NDMA in ranitidineproducten. De meeste medicijnen met ranitidine waren al enkele maanden niet meer beschikbaar in Nederland omdat deze uit voorzorg waren teruggeroepen.

Lees hier het volledige nieuwsbericht op de website van het Europees Medicijnagentschap.

Onderzoek metformine loopt nog

Vrijdag 6 maart 2020

Het onderzoek naar de mogelijke verontreiniging van metformine met nitrosamines loopt nog. Zowel in Nederland als in Europa. We hebben eerder laten weten dat de resultaten in januari werden verwacht. Helaas bleek de bepaling van nitrosamines in metformine ingewikkelder dan verwacht, hebben firma’s en onderzoekers ons aangegeven. Daardoor heeft dit onderzoek vertraging opgelopen. Het is nog onduidelijk wanneer deze resultaten wel kunnen worden verwacht.

Het advies van CBG, IGJ en de andere Europese autoriteiten is nog steeds om niet te stoppen met het gebruiken van metformine, omdat dit kan leiden tot ontregeling van de bloedsuiker.  Met alle gegevens die we nu hebben, zijn de voordelen van het slikken van metformine nog steeds veel groter dan de risico’s van een eventuele verontreiniging.

Mogelijke onzuiverheid in diabetesmedicijn metformine

Vrijdag 6 december 2019

Autoriteiten uit Zwitserland en Singapore hebben in enkele metformine-tabletten een lichte verontreiniging met NDMA aangetroffen. Op dit moment wordt onderzocht of er ook in Nederland verontreinigde metformine-tabletten op de markt zijn.

Metformine is het middel van eerste keuze bij de behandeling van patiënten met diabetes type 2. Dit medicijn is effectief in het reguleren van de bloedglucose, in het verlagen van de insulineresistentie en het beschermt tegen gewichtstoename en hart- en vaatziekten.

Op dit moment wordt in Nederland en in Europees verband onderzoek gedaan naar deze mogelijke verontreiniging in metformine-tabletten. Bij het Nederlandse onderzoek hiernaar zijn de IGJ, het CBG, het RIVM en de handelsvergunninghouders betrokken. De resultaten van dit onderzoek worden uiterlijk in januari 2020 verwacht. Tot die tijd worden patiënten geadviseerd om niet te stoppen met het gebruiken van metformine.

Advies aan patiënten

Prof. dr. Ton de Boer, voorzitter van het CBG:

“Ons advies is om metformine te blijven gebruiken. De risico's van stoppen met deze medicijnen zijn groter dan de mogelijke effecten van de kleine hoeveelheden NDMA die in Singapore en Zwitserland zijn waargenomen.”

Lees hier meer over bij de IGJ.

Lees het nieuwsbericht op de website van het Europees medicijnagentschap.

RIVM-onderzoek bevestigt te veel NDMA in ranitidine

Donderdag 14 november 2019

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft vandaag bekendgemaakt dat in vrijwel alle maagzuurremmers met ranitidine die onlangs van de Nederlandse markt zijn teruggeroepen, teveel NDMA zat. Dat blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM).

Het RIVM heeft in de afgelopen periode meer dan zestig monsters geanalyseerd van de grondstof, tabletten, injectievloeistof en drank met ranitidine. Die monsters waren afkomstig van Nederlandse leveranciers. Uit het onderzoek is gebleken dat slechts enkele geneesmiddelen met ranitidine minder dan de toegestane hoeveelheid NDMA bevatte.

De handelsvergunninghouders zijn in de tussentijd doorgegaan met testen van verschillende batches ranitidine. Batches die niet vervuild zijn, mogen weer toegelaten worden op de Nederlandse markt. Bedrijven moeten dat dan wel met bewijsmateriaal kunnen staven. Ook nieuwe batches moeten nu geanalyseerd worden. De IGJ controleert vervolgens met steekproeven of de ranitidine inderdaad vrij van NDMA is.

 Lees het volledige persbericht van de IGJ.

Interview over ranitidines op website PlusOnline

Dinsdag 29 oktober 2019

In een kort video-interview op Plus Online, de website van Plus Magazine, geeft Collegevoorzitter prof. dr. Ton de Boer vandaag antwoord op vijf vragen over maagzuurremmers en de nitrosamine-verontreinigingen. Bekijk hieronder het interview:

Column 'Over Medicijnen' van collegevoorzitter Ton de Boer

Woensdag 9 oktober 2019

Professor De Boer schrijft iedere eerste woensdag van de maand een column ‘Over medicijnen’ in diverse regionale dagbladen.

'Mensen moeten op hun medicijnen kunnen vertrouwen. Ik vind dat heel belangrijk. Er mogen geen stoffen in zitten die er niet in horen.'

Lees hier de tekst van de column van prof. dr. Ton de Boer.

Terugroepactie groot deel maagzuurremmer ranitidine

Vrijdag 4 oktober 2019

Een groot deel van de ranitidine op de Nederlandse markt wordt teruggeroepen. Dat hebben de betrokken handelsvergunninghouders besloten in overleg met het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Er zit mogelijk een vervuiling met NDMA in. Ranitidine is een geneesmiddel dat zowel op recept wordt voorgeschreven als vrij verkrijgbaar is. NDMA is waarschijnlijk kankerverwekkend. Het risico op kanker voor gebruikers van ranitidine is nog niet met zekerheid vastgesteld. Op basis van de huidige beschikbare informatie wordt dit risico ingeschat als zeer klein. > Lees meer

Terugroepactie ranitidine is in voorbereiding

Donderdag 3 oktober 2019

RTL Nieuws berichtte gisteren over de aankomende recall van ranitidine.
Onze reactie op het bericht:

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft de handelsvergunninghouders gevraagd aan te geven of de in Nederland geleverde batches ranitidine verontreinigd zijn met NDMA. Ze hebben daar 2 weken de tijd voor gekregen. IGJ heeft daarbij direct een distributiestop opgelegd: er mogen sinds 16 september geen nieuwe ranitidinegeneesmiddelen worden geleverd die niet getest zijn op de aanwezigheid van NDMA.

Naar aanleiding van de resultaten van de handelsvergunninghouders hebben IGJ en medicijnautoriteit CBG een terugroepactie in voorbereiding. Dat is een omvangrijke operatie die enige voorbereidingstijd eist. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met organisaties van apothekers, huisartsen en drogisten om dit voor iedereen soepel te laten verlopen, met name voor de patiënten. Begin volgende week kunnen hier meer details over bekend worden gemaakt. Het is belangrijk dat patiënten niet zomaar stoppen met hun geneesmiddelen, er is geen acuut risico.

Europees medicijnagentschap (EMA): "Controleer alle medicijnen in de EU op aanwezigheid van nitrosamines"

Donderdag 26 september 2019

Alle handelsvergunninghouders moeten hun medicijnen controleren op het mogelijk ontstaan van verontreiniging met nitrosamines. Deze voorzorgsmaatregel wordt opgelegd door het Europese medicijnagentschap (EMA) in overleg met alle nationale medicijnautoriteiten, waaronder het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). De handelsvergunninghouders krijgen 6 maanden de tijd om een risicobeoordeling uit te voeren. Als er een risicofactor wordt gevonden, moeten handelsvergunninghouders nader onderzoek uitvoeren. Zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen 3 jaar moet een eventuele vervuiling opgelost zijn. > Lees meer

Prof. dr. Ton de Boer, voorzitter medicijnautoriteit CBG, zegt hierover:

De genomen maatregel is uit voorzorg. We willen het zekere voor het onzekere nemen. Vandaar dit Europese verzoek. Patiënten wordt geadviseerd om niet te stoppen met hun medicijn, maar om het volgens de voorschriften te blijven gebruiken.

Eerdere ontwikkelingen rond nitrosamines in medicijnenIn september riep het Europees medicijnagentschap EMA op dat er duidelijke richtlijnen moeten komen voor fabrikanten over het vermijden van nitrosamines in medicijnen. De aanleiding daarvoor waren verontreinigingen in verschillende andere soorten medicijnen.