Medicijnen met en zonder recept

Heeft u wel of geen recept nodig voor een medicijn? De meeste medicijnen kunt u alleen op recept krijgen als een arts deze voorschrijft. Andere medicijnen koopt u zonder recept bij een apotheek, drogist of supermarkt. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) bepaalt voor elk medicijn of een recept nodig is.

Ook beslist het CBG waar medicijnen zonder recept verkocht mogen worden. Dit kan zijn: alleen in de apotheek, alleen in apotheek en drogist of bijvoorbeeld ook in de supermarkt of bij een benzinestation.

Wanneer heeft u wel een recept nodig?

U heeft een recept nodig in de volgende gevallen:

  • U heeft een klacht waarvoor u door een arts of een andere zorgverlener gezien moet worden. De zorgverlener kan dan bepalen welk medicijn u het beste kunt nemen. Ook is het belangrijk dat een apotheker betrokken is bij de uitgifte van uw medicijn. Hij kijkt in uw medicatieoverzicht welke medicijnen u gebruikt en of u deze wel samen kunt gebruiken.
  • Het kan risicovol zijn om een medicijn te gebruiken zonder medische begeleiding. Een medicijn kan namelijk ernstige bijwerkingen geven of het is nodig de hoeveelheid van het medicijn in het bloed of de effecten ervan te controleren.
  • Het gaat om een medicijn waarvan bekend is dat het vaak op een verkeerde manier wordt gebruikt en dan gevaar op kan leveren.
  • Het is een nieuw medicijn. Dan wil het CBG nog meer weten over hoe het medicijn in de praktijk werkt. Waar wordt het voor gebruikt en heeft het medicijn het gewenste effect? Ook willen we weten of er nieuwe bijwerkingen zijn of dat bekende bijwerkingen vaker voorkomen dan we tot nu toe weten.
  • Als het medicijn via een injectie moet worden toegediend.

Wanneer heeft u geen recept nodig?

U heeft geen recept nodig, als het CBG heeft bepaald dat een arts het medicijn niet hoeft voor te schrijven. Deze medicijnen noemen we zelfzorgmedicijnen. Hiermee kunt u zelfstandig met uw ziekte, klachten of ongemak omgaan. Zelfzorgmedicijnen zijn een belangrijke aanvulling op de professionele zorg.

Zelfzorgmedicijnen zijn bedoeld om korte tijd te gebruiken. Dat staat ook in de bijsluiter. Het CBG verdeelt zelfzorgmedicijnen aan de hand van een aantal criteria in drie groepen: UA, UAD en AV. Deze criteria bepalen, waar u deze medicijnen kunt kopen:

Uitsluitend Apotheek (UA)

Deze categorie zelfzorgmedicijnen is alleen bij de apotheek te koop:

  • Het gaat om een medicijn waarbij het belangrijk is dat de apotheker (of apothekersassistent) u uitlegt hoe u het medicijn moet gebruiken, naast de informatie in de bijsluiter. Dit vanwege de beperkte risico’s die er zijn.
  • Medicijnen kunnen bijwerkingen geven of een wisselwerking hebben met andere medicijnen. Daarom is het belangrijk dat de apotheker aan ‘medicatiebewaking’ doet. Hij controleert dan welke andere medicijnen u gebruikt en of u het medicijn dat u wilt kopen zonder problemen kunt gebruiken.
  • Er is toezicht nodig om te voorkomen dat het medicijn voor iets wordt gebruikt waar het niet voor bedoeld is.

Uitsluitend Apotheek en Drogist (UAD)

Deze categorie zelfzorgmedicijnen is alleen te koop in apotheken of bij drogisten:

  • U gebruikt een medicijn waarvan de bijsluiter duidelijk genoeg is over de risico’s en bijwerkingen om het medicijn goed te kunnen gebruiken. Risico’s bij gebruik van middelen uit deze categorie zijn dan ook minder groot dan bij de UA-categorie.
  • Er is een apotheker of drogist beschikbaar voor extra uitleg over het gebruik van het medicijn als de koper hier om vraagt.

Algemene Verkoop (AV)

Deze zelfzorgmedicijnen kunt u kopen bij een apotheek of drogist, maar óók in de supermarkt of bij een benzinestation:

  • U gebruikt een medicijn  waarbij u geen mondelinge uitleg of begeleiding nodig heeft van een apotheker of drogist. Bij kortdurend en juist gebruik van het medicijn, volgens verpakking en bijsluiter, is het risico op gezondheidsschade klein.
  • Het aantal tabletten of capsules per verpakking is beperkt.
  • Het medicijn is al vijf jaar (in Europa of de Verenigde Staten) op de markt als zelfzorgmedicijn.
  • Er zijn voor deze medicijnen geen aanwijzingen[M.A1] [RddiEv2]  dat het medicijn voor andere doeleinden of op de verkeerde manier wordt gebruikt.

Gebruik medicijnen altijd op de juiste manier

Geen enkel medicijn is zonder risico’s. Ook niet als het gaat om medicijnen die onder de Algemene Verkoop vallen. Het blijven wel medicijnen. Gebruik ze daarom kort én op de juiste manier, volgens de bijsluiter. En neem bij aanhoudende klachten contact op met uw arts. U bent ten slotte zelf verantwoordelijk voor het goed gebruiken van uw medicijnen.

Verandert de plek waar een medicijn te koop is ook wel eens?

Soms is er aanleiding om een medicijn opnieuw te beoordelen. Bijvoorbeeld:

  • wanneer bijwerkingen worden gemeld die niet bekend waren;
  • als het aantal bekende bijwerkingen hoger is dan eerder;
  • omdat de stoffen in het medicijn veranderen;
  • wanneer het medicijn voor niet-medische doeleinden gebruikt wordt, of om verkeerde redenen gebruikt wordt.

Het CBG beoordeelt dan, op basis van nieuwe wetenschappelijke informatie, of het medicijn op een andere manier beschikbaar moet worden.

Medicijnen in het buitenland

In sommige Europese landen kunt u medicijnen kopen waar u in Nederland een recept voor nodig heeft of andersom. Dat komt omdat elk land zijn eigen regels heeft. Alle Europese landen bepalen zelf wanneer ze voorschrijven op recept nodig vinden. En bij medicijnen zonder recept ook waar deze verkocht mogen worden.

Veilig gebruik van medicijnen zonder recept

Iedereen gebruikt weleens medicijnen waarvoor geen recept nodig is. Denk aan paracetamol, een neusspray of medicijnen tegen hooikoorts. Hoewel u geen recept nodig heeft, is het belangrijk dat u deze medicijnen op de juiste en daardoor veilige manier gebruikt. Meer informatie vindt u op de pagina Veilig gebruik van medicijnen zonder recept.

Krijgt u een medicijn op recept in de apotheek? En gebruikt u ook middelen die u zonder recept bij bijvoorbeeld bij de drogist, apotheek of supermarkt gekocht heeft? Laat dat altijd weten aan de apotheker als u een medicijn ophaalt. Dat geldt ook voor kruidengeneesmiddelen en voedingssupplementen (zoals extra vitamines).