Met sommige medicijnen is het niet verstandig om ineens te stoppen, schreef ik al in mijn vorige column. Je moet dan ‘afbouwen’, dus volgens een vastgesteld schema steeds wat minder nemen. Dat is belangrijk bij sommige medicijnen, waar je last kunt krijgen van ontwenningsverschijnselen.
Ontwenningsverschijnselen zijn signalen van het lichaam wanneer je mindert of stopt met sommige geneesmiddelen. Denk aan misselijkheid en overgeven, diarree, rusteloosheid en angst, slapeloosheid en zweten.
Een soort medicijnen waarbij dat belangrijk is, zijn opioïden. Dat zijn sterke pijnstillers die je op recept krijgt. Bijvoorbeeld na een operatie. Oxycodon of tramadol zijn voorbeelden van opioïden.
Deze pijnstillers gebruik je meestal maar kort. Als je ze vaker of voor een langere tijd gebruikt, dan kan je lichaam hieraan wennen. Het medicijn kan dan minder goed werken. Dit noemen we ook wel: gewenning. Er is dan een steeds hogere dosis nodig om dezelfde pijn te bestrijden. En dat maakt stoppen lastiger.
Als je opioïden maar een paar dagen gebruikt, kun je in het algemeen zonder problemen stoppen. Bij langer gebruik, zeker in een hoge dosering, moet je langzaam afbouwen. Zo voorkom je ontwenningsverschijnselen.
Bijsluiters hebben een vaste opbouw. In rubriek 2 vind je altijd informatie over wanneer je een medicijn niet moet gebruiken óf er extra voorzichtig mee moet zijn. Hier lees je welke signalen wijzen op gewenning of verslaving.
In rubriek 3 (‘Hoe gebruik je dit medicijn’) vind je bij opioïden informatie over het stoppen. Daar staat meestal dat je niet zomaar moet stoppen, omdat dat ontwenningsverschijnselen kan geven. Meestal is het advies dan om met je arts of apotheker te overleggen, die kan aangeven hoe je op de meest veilige manier kunt afbouwen met de medicijnen. Vraag ook hulp aan je familie of vrienden. Zij kunnen helpen om je aan het afbouwschema te houden.
Naast opioïden zijn er meer medicijnen waarmee je stapsgewijs moet stoppen. Bijvoorbeeld benzodiazepinen. Dat zijn medicijnen die mensen krijgen om te slapen of rustig te worden. Misschien ken je ze wel als ‘benzo’s of ‘pammetjes’. Door die naam klinken ze onschuldig. Maar ook hiervoor geldt dat plots stoppen tot ontwenningsverschijnselen kan leiden. Zoals slapeloosheid, waar ze juist tegen voorgeschreven waren. Ook hier is het nodig om rustig af te bouwen volgens een schema.
Waarom zo’n schema niet in de bijsluiter staat? Er zijn niet altijd genoeg onderzoeksgegevens om in het algemeen iets te kunnen zeggen over hoe je het beste kunt afbouwen. Het kan verschillen per persoon, per medicijn en per situatie. Daarom is het zo belangrijk om samen met je behandelend arts of apotheker te bespreken hoe je dat verantwoord kunt doen.
