Nederlanders geven aan niet veel behoefte te hebben aan informatie over een zelfzorgmedicijn. Ongeveer twee derde van de mensen gaf aan geen mondelinge informatie te ontvangen bij de laatste aankoop. De meerderheid leest wel de bijsluiter en gebruikt zelfzorgmedicijnen kort. Opvallend is wel dat een deel van de mensen deze middelen langer gebruikt dan in de bijsluiter staat. Dit blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau Nivel, in opdracht van medicijnautoriteit CBG, onder bijna 700 consumenten en patiënten.
Medicijnautoriteit CBG bepaalt waar een medicijn verkrijgbaar is en of deze zonder recept verkocht mag worden. Zelfzorgmedicijnen zijn verkrijgbaar zonder recept bij de apotheek, de drogist of bijvoorbeeld de supermarkt. Zelfzorgmedicijnen zijn een belangrijke aanvulling op de professionele zorg.
Twee op de drie mensen (66%) kregen bij hun laatst gekochte zelfzorggeneesmiddelen geen mondelinge informatie. Zij gaven aan hier geen behoefte aan te hebben. Slechts 1,6% van de mensen kreeg geen informatie, maar had daar wel behoefte aan.
Em. prof. dr. Ton de Boer, Collegevoorzitter:
“Geen enkel medicijn is zonder bijwerkingen, ook zelfzorgmedicijnen niet. Gebruik deze daarom kort en volgens de bijsluiter. Goede informatie voor consumenten over het goede gebruik is erg belangrijk. Zo kunnen ze de juiste beslissing nemen over welke medicijnen ze gebruiken.”
De meeste mensen gebruiken hun zelfzorgmedicijn kort
De meerderheid van de consumenten en patiënten gebruikt bijna alle soorten zelfzorggeneesmiddelen korter dan een week. De meeste mensen die zelfzorggeneesmiddelen halen, doen dit bij de drogist, namelijk ongeveer zes op de tien. Zo’n 6% geeft aan een zelfzorgmedicijn bij de supermarkt te kopen.
Veruit het meest gebruikte middel is paracetamol. Daarna volgen andere middelen tegen verkoudheid, hoest, keelpijn of verstopte neus. Een ruime meerderheid gaf aan pijnstillers korter dan een week te gebruiken. Opvallend is dat mensen aangeven dat ze maagzuurremmers (27%) en neussprays (12%) langer gebruiken dan in de bijsluiter staat. Dit gaat om zowel geneesmiddelen als warenwetmiddelen. Een derde van de mensen gebruikt kruidengeneesmiddelen of zelfzorgmedicijnen tegen huidaandoeningen langer dan twee weken.
Beeld: CBG
Hoelang gebruiken mensen zelfzorgmiddelen?
Andere pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac
83% 1 week of korter
7% 1 tot 2 weken
10% Langer dan 2 weken
Andere zelfzorgmiddelen tegen verkoudheid, hoest of keelpijn
79% 1 week of korter
16% 1 tot 2 weken
5% Langer dan 2 weken
Paracetamol
78% 1 week of korter
9% 1 tot 2 weken
13% Langer dan 2 weken
Neusspray tegen verstopte neus of allergie
68% 1 week of korter
20% 1 tot 2 weken
12% Langer dan 2 weken
Maagzuurremmer
67% 1 week of korter
6% 1 tot 2 weken
27% Langer dan 2 weken
Kruidengeneesmiddelen
53% 1 week of korter
14% 1 tot 2 weken
33% Langer dan 2 weken
Zelfzorgmiddelen voor de huid
47% 1 week of korter
18% 1 tot 2 weken
35% Langer dan 2 weken
Bijsluiter belangrijke informatiebron voor zelfzorggeneesmiddelen
Meer dan de helft van de mensen (59%) laat informatie uit de bijsluiter meewegen in hun besluit hoe lang ze het zelfzorggeneesmiddel gebruiken. Vier op de tien gebruikers (42%) geeft aan dat hun eigen inzicht een rol speelt bij de duur van het gebruik. Mensen geven aan dat ze het advies volgen van hun arts (30%), apotheker (19%) of de drogist(medewerker) (9%).
De behoefte aan extra mondelinge informatie bij aankoop kan laag zijn, omdat mensen vertrouwen op de bijsluiter. Van alle mensen die zelfzorggeneesmiddelen hebben gebruikt in het afgelopen jaar, leest meer dan de helft (55%) de bijsluiter wanneer ze een middel voor het eerst gebruiken. Ruim 1 op de 10 mensen (12%) leest de bijsluiter voor elk gebruik. Een kwart (26%) doet het af en toe. Slechts 7% leest de bijsluiter nooit.
Driekwart van de mensen zoekt in de bijsluiter vooral op hoe ze het medicijn moeten gebruiken en welke bijwerkingen ze kunnen verwachten.
Beeld: CBG
Lees je de bijsluiter voor gebruik van een zelfzorgmiddel?
Alleen voor gebruik zelfzorgmiddel dat ik niet eerder heb gebruikt 55%
Dat doe ik af en toe 26%
Elke keer voor zelfzorgmiddel 12%
Dat doe ik nooit 7%
73% van de mensen vond de mondelinge informatie van de apotheker of drogist (zeer) betrouwbaar bij aanschaf van een zelfzorggeneesmiddel
Werken aan betere voorlichting over de risico’s van medicijngebruik
De Boer:
Het Nivel-rapport laat zien dat de meeste mensen de informatie van de bijsluiter belangrijk vinden, maar niet altijd goed lezen. Daarnaast zien we dat mensen hun zelfzorggeneesmiddel niet altijd op de juiste manier gebruiken. Ze doen dat bijvoorbeeld te lang en misschien daardoor ook niet tegen de juiste klachten. Goede informatie aan de consument en patiënt is bij zelfzorgmedicijnen erg belangrijk. Dit kan mondeling maar ook schriftelijk via de bijsluiter als belangrijke informatiebron bij zelfzorggeneesmiddelen. Dit is een taak voor niet alleen de verkooppunten, maar ik zie het ook als taak voor het CBG om de voorlichting te blijven verbeteren.
Over het onderzoek
Voor het CBG staan het vertrouwen in medicijnen en het goede gebruik ervan centraal. Issues rond medicijnen zijn regelmatig in het nieuws. Dat kan het vertrouwen in medicijnen en het goed gebruik van medicijnen beïnvloeden. Daarom heeft het CBG aan Nivel gevraagd goed gebruik van medicijnen te onderzoeken. Bijna 700 leden van het Nivel consumentenpanel, met ook patiënten, hebben aan dit onderzoek over zelfzorgmedicijnen meegewerkt. Dit onderzoek is onderdeel van het grote onderzoek naar vertrouwen in medicijnen en vaccins met ruim 1.000 deelnemers.
Beeld: CBG
Zelfzorggeneesmiddelen
Hoe gebruiken Nederlanders medicijnen die ze zelf kopen bij de drogist, apotheek of supermarkt? Onderzoeksinstituut Nivel zocht het uit in opdracht van medicijnautoriteit CBG.
Medicijngebruikers zoeken in de bijsluiter vooral op:
77% Hoe je het medicijn moet gebruiken
76% Welke bijwerkingen je kunt verwachten
65% Hoelang je het geneesmiddel mag gebruiken
48% Of je het kunt gebruiken in combinatie met andere medicijnen
Medicijngebruikers kopen hun zelfzorgmiddelen het meest bij
58% Drogist
24% Afwisselend
9% Apotheek
6% Supermarkt
Meest gebruikte zelfzorgmiddelen (minstens 1x per jaar)
95% Paracetamol
68% Andere zelfzorgmiddelen tegen verkoudheid, hoest of keelpijn
50% Neusspray tegen verstopte neus of allergie
48% Andere pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac
34% Zelfzorgmiddelen voor de huid
25% Maagzuurremmer
21% Kruidengeneesmiddelen
Hoelang gebruiken mensen zelfzorgmiddelen?
Andere pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac
83% 1 week of korter
7% 1 tot 2 weken
10% Langer dan 2 weken
Andere zelfzorgmiddelen tegen verkoudheid, hoest of keelpijn
79% 1 week of korter
16% 1 tot 2 weken
5% Langer dan 2 weken
Paracetamol
78% 1 week of korter
9% 1 tot 2 weken
13% Langer dan 2 weken
Neusspray tegen verstopte neus of allergie
68% 1 week of korter
20% 1 tot 2 weken
12% Langer dan 2 weken
Maagzuurremmer
67% 1 week of korter
6% 1 tot 2 weken
27% Langer dan 2 weken
Kruidengeneesmiddelen
53% 1 week of korter
14% 1 tot 2 weken
33% Langer dan 2 weken
Zelfzorgmiddelen voor de huid
47% 1 week of korter
18% 1 tot 2 weken
35% Langer dan 2 weken
Hoelang mag je een zelfzorgmiddel gebruiken?
59% Ik volg hierin het advies van de bijsluiter
42% Ik gebruik het zolang ik vind dat het nodig is
30% Ik volg hierin het advies van mijn arts
19% Ik volg hierin het advies van de apotheek
9% Ik volg hierin het advies van de drogist medewerker
5% Anders
Lees je de bijsluiter voor gebruik van een zelfzorgmiddel?
Alleen voor gebruik zelfzorgmiddel dat ik niet eerder heb gebruikt 55%
Dat doe ik af en toe 26%
Elke keer voor zelfzorgmiddel 12%
Dat doe ik nooit 7%
73% van de mensen vond de mondelinge informatie van de apotheker of drogist (zeer) betrouwbaar bij aanschaf van een zelfzorggeneesmiddel
Iedereen die een medicijn gebruikt moet daarop kunnen vertrouwen.
Dit is waar het CBG elke dag aan werkt. Goede medicijnen, goed gebruikt.
Meer weten? Ga naar www.cbg-meb.nl