Als ouder wil je het beste voor je kind – zeker als het om gezondheid gaat. Eén van de keuzes waar je voor komt te staan, is of je je kind wel of niet laat vaccineren tegen infectieziekten.
Veel ouders hebben hierover vragen of twijfels: Is zo’n kinderziekte echt gevaarlijk? Hoe weet ik of het vaccin veilig is? En is een vaccin wel nodig als mijn kind gezond is? Kinderarts Ebba en vaccinbeoordelaar Robine delen hun (wetenschappelijke) kennis, zodat jij de feiten op een rijtje hebt. Zo kun je een weloverwogen beslissing nemen die past bij jou en je kind.
Besmettelijke ziekten zijn infectieziekten die
worden veroorzaakt door virussen of bacteriën
en die kunnen van persoon tot
persoon worden overgedragen.
Denk bijvoorbeeld aan de mazelen,
de bof of de kinkhoest.
En vaak verloopt zo'n ziekte mild.
Maar in een paar gevallen worden
kinderen hier ernstig ziek van.
En ieder jaar worden kinderen opgenomen met
een van deze ziektes en soms met
ernstige gevolgen zoals
hersenschade of doofheid.
En deze ziektes zien we
vaker bij kinderen die niet gevaccineerd zijn.
Een vaccin laat een deeltje of een verzwakte vorm zien
van een ziekteverwekker,
bijvoorbeeld een bacterie of een virus.
Hierdoor wordt het immuunsysteem geactiveerd en gaat
het bijvoorbeeld antistoffen aanmaken.
De kans op ziekte na vaccinatie is dan ook kleiner.
Of de ziekte verloopt minder ernstig.
Als je later het echte virus
of de bacterie tegenkomt,
herkent je lichaam deze en
kan deze snel opruimen.
De kans om ziek te worden na vaccinatie
is dan een stuk kleiner.
Of de ziekte verloopt minder ernstig.
Ieder kind kan infecties oplopen en
die kunnen gevaarlijk zijn.
Ook als je sterk en gezond bent.
Je kan zelf bepalen of je
je kind laat vaccineren.
Maar belangrijk is dat je deze keuze maakt
op basis van betrouwbare informatie.
Kort na vaccinatie komt
je afweersysteem in actie.
Dit kan bijwerkingen geven zoals bijvoorbeeld koorts,
hangerigheid of pijn op de prikplek.
De bijwerkingen verschillen per vaccin en de meeste
bijwerkingen gaan na een paar dagen over.
Er zijn ook bijwerkingen die ernstiger zijn,
waarbij iemand langer last houdt.
Maar de kans dat je zo een bijwerking
krijgt is heel klein.
Alle vaccins die in Nederland worden gebruikt zijn
door het CBG streng beoordeeld op de kwaliteit,
de werkzaamheid en de veiligheid.
We willen immers zeker weten dat een vaccin
goed is onderzocht voor het in
Nederland geregistreerd kan worden.
Wat is het nut van een vaccin?
Vaccins zorgen voor bescherming tegen infectieziekten. Infectieziekten zijn besmettelijke ziektes. Je krijgt ze door bijvoorbeeld een virus, bacterie, parasiet of schimmel. Infecties gaan vaak vanzelf over, maar ze kunnen ook gevaarlijk zijn. Ziektes zoals de bof, mazelen en kinkhoest komen nog steeds voor. Je ziet ernstige infectieziekten nu minder vaak dan vroeger, want de meeste kinderen krijgen tegenwoordig een vaccin.
Wat gebeurt er als mijn kind een infectie oploopt?
Meestal krijgt je kind milde klachten, zoals verkoudheid, vlekjes of koorts. Maar soms wordt een kind ernstig ziek. Denk aan een long- of hersenontsteking. Elk jaar belanden er kleine kinderen in het ziekenhuis door een ziekte veroorzaakt door een virus of bacterie. Een infectie met een virus of bacterie kan ook zorgen voor blijvende schade. Bijvoorbeeld doofheid, hersenschade of onvruchtbaarheid.
Hoe werkt een vaccin?
Een vaccin traint het afweersysteem van jouw lichaam. Het vaccin laat een klein stukje of een verzwakte vorm van de ziekmaker aan je lichaam zien. Zo leert je lichaam om de ziekmaker snel te herkennen. Als je later in aanraking komt met het virus, de bacterie of schimmel, kan je lichaam deze sneller verslaan. Je wordt dan niet of minder ziek.
Een kind krijgt een vaccin meestal via een prik in de bovenarm of in het bovenbeen. Er zijn ook vaccins die je inneemt via de mond of met een spray in de neus.
Wat zit er in een vaccin?
In een vaccin zitten stukjes of een verzwakte vorm van een ziekteverwekker (bijvoorbeeld van een virus of bacterie). Het zijn onschadelijke deeltjes, maar je afweersysteem komt wel in actie. Kijk hier voor meer uitleg over soorten vaccins.
Er zitten ook hulpstoffen in een vaccin. Deze zijn nodig om het vaccin te maken en zorgen ervoor dat het vaccin goed zijn werk doet. Kijk hier voor meer uitleg over hulpstoffen.
Een vaccin blijft maar kort in je lichaam. Het lichaam ruimt het vaccin op. Vaak blijf je na vaccinatie wel voor lange tijd goed beschermd tegen een ziekte.
Er zijn strenge regels voor de kwaliteit van vaccins. De samenstelling van vaccins wordt altijd goed onderzocht, zowel vóór als na de goedkeuring. Wil je meer weten over een bepaald vaccin? Ga naar het overzicht van vaccins.
Welke bijwerkingen kan een vaccin geven?
Kort na vaccinatie komt het afweersysteem in actie. En dat kan bijwerkingen geven. Welke bijwerkingen dat zijn, verschilt per vaccin. De meest voorkomende bijwerkingen van vaccins bij kinderen zijn:
- Koorts
- Hangerigheid
- Huiduitslag
- Pijn op de plek waar je geprikt bent
Deze bijwerkingen gaan na een paar dagen over. Er kunnen ook bijwerkingen zijn die maar heel weinig voorkomen. Ook die staan in de bijsluiter.
Kijk hier voor bekende bijwerkingen per vaccin.
Wie controleert of vaccins werken en veilig zijn?
Voordat een vaccin gebruikt mag worden, doet de fabrikant onderzoek. Hij moet bijvoorbeeld laten zien hoe het vaccin wordt gemaakt, hoe het werkt en wat de bijwerkingen kunnen zijn.
Onafhankelijke wetenschappers bij autoriteiten (zoals bijvoorbeeld het CBG of EMA) controleren het onderzoek goed. Zij kijken kritisch hoe goed het vaccin werkt, en of het veilig is en van goede kwaliteit. Een vaccin mag alleen goedkeuring krijgen als de voordelen groter zijn dan de risico's. Het onderzoek en de beoordeling worden samengevat in een rapport. Dit beoordelingsrapport van een vaccin is altijd openbaar. Je vindt ze op de website van de EMA.
Er kan altijd nog nieuwe informatie komen na de goedkeuring van een vaccin. Daarom blijven we vaccins goed in de gaten houden. Ook als ze al lange tijd geregistreerd zijn. We verzamelen en beoordelen alle nieuwe informatie over de veiligheid van een vaccin. Bijvoorbeeld over bijwerkingen. Ervaar jij of jouw kind zelf een bijwerking? Dan kun je die melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Zo help je mee om het gebruik van vaccins zo veilig mogelijk te maken.
Stripverhaal over de beoordeling van vaccins
De strip “Prikpraat” is een verhaal over hoe een vaccin werkt en welke stappen er zijn voordat een vaccin aan kinderen gegeven mag worden. Tip: lees het stripverhaal samen met je kind.