Column ‘Over medicijnen’: Melatonine geen onschuldig slaapmutsje

Sommige mensen zien er geen kwaad in om af en toe melatonine te gebruiken als ze ’s avonds de slaap niet kunnen vatten. Of om een pilletje te geven aan hun kinderen die, nu de scholen weer zijn begonnen, opeens weer vroeg in bed moet liggen. Zij, en misschien ook u, beschouwen melatonine als een onschuldig slaapmutsje. Maar dat beeld klopt niet. Een aantal slaapexperts haalde deze zomer uitgebreid het nieuws met hun oproep om bij slaapproblemen vooral naar de dokter te gaan en niet zelf te gaan experimenteren met melatonine. Ik sluit me hier graag bij aan.

Melatonine is een hormoon dat ons lichaam ook zelf aanmaakt. Het speelt een rol in ons natuurlijke dag-nachtritme, onze biologische klok. Het zorgt ervoor dat we slaperig worden als het donker wordt. Hoe dat precies in het werk gaat weten we echter niet precies. Alle reden dus om er voorzichtig mee om te gaan.

Soms zit deze biologische klok ons even in de weg. Bijvoorbeeld als we met een jetlag terugkomen van een verre vliegvakantie. We kunnen onze biologische klok dan een handje ‘helpen’ door een paar dagen melatonine te gebruiken. Dat ligt sinds kort als zelfzorgmedicijn bij de drogist. Maar het moet dan wel op de juiste manier worden gebruikt, volgens de bijsluiter. Anders werkt het niet goed. Melatonine kan, net als elk ander medicijn, vervelende bijwerkingen geven, zoals slaperigheid overdag, braken of luchtweginfecties. In het ergste geval kan het juist zorgen voor slapeloosheid. Het is daarom ook niet verstandig om te gaan experimenteren met andere potjes melatonine die bij de drogist liggen en die van alles beloven maar niet als medicijn zijn goedgekeurd.

Voor kortdurend gebruik bij een jetlag is melatonine een prima keus. Maar bij andere slaapproblemen is mijn advies om naar de dokter te gaan. Misschien piekert u teveel, of zit u ’s avonds te lang voor de televisie. Er kan ook een ziekte op de achtergrond spelen, waardoor u slecht slaapt. Slaapproblemen kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Bespreek deze met uw arts.

De kans is groot dat u uitkomt op een tijdelijk slaapmiddel of, afhankelijk van de diagnose, een andere behandeling met of zonder medicijnen. Misschien krijgt u vooral leefstijladviezen mee. Het is soms een hele puzzel wat werkt. Voor slechts een hele kleine groep patiënten blijkt melatonine het slaapmutsje dat zij nodig hebben. Zij krijgen het alleen op recept want begeleiding van een arts hierbij is belangrijk.

Over de column

Voorzitter prof. dr. Ton de Boer schrijft iedere eerste woensdag van de maand een column ‘Over medicijnen’ in de Fit-bijlage van de regionale dagbladen van de Holland Media Combinatie (Noordhollands Dagblad, Haarlems Dagblad, Leidsch Dagblad, Gooi- en Eemlander en IJmuider Courant). Deze Fit-bijlage gaat over gezondheid en welzijn. De columns staan in het teken van de actualiteit en onze rol en ons werk als College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.