Column 'Over medicijnen': De ideale bijsluiter bestaat niet

Nederland heeft sinds een paar weken de Direct Duidelijk Brigade. Deze brigade gaat ambtenaren helpen bij het schrijven van begrijpelijke teksten en brieven. Honderd taalexperts gaan daarvoor de komende maanden op pad. Toen ik dit las moest ik gelijk denken aan de bijsluiters bij medicijnen. Om die begrijpelijk te krijgen voor iedereen, is best een puzzel.   

De bijsluiter van een medicijn moet ook begrijpelijk zijn. Alleen dan kan die de gebruiker helpen zijn medicijn goed te gebruiken. Het schrijven van de bijsluiter doet het bedrijf dat het medicijn heeft ontwikkeld. Het CBG heeft de wettelijke taak hem goed te keuren. Dat doen we aan de hand van een model waarin staat wat er allemaal in een bijsluiter moet staan, en waar. Dit is een Europees model. Daardoor zien bijsluiters in heel Europa er hetzelfde uit. In hoofdstuk 1 staat bijvoorbeeld altijd wat het medicijn is en waarvoor u het mag gebruiken. En in hoofdstuk 4 vindt u alle mogelijke bijwerkingen bij elkaar.

Zo’n vaste volgorde helpt de gebruiker om snel zijn weg te vinden in de bijsluiter. Maar de tekst zelf moet natuurlijk ook begrijpelijk zijn. Dat kan lastig zijn, Zeker als er veel verplichte tekst en uitleg in staat. Daarom hebben we afgelopen zomer onze lijst met ‘patiëntvriendelijke’ vertalingen van medische termen vernieuwd. We hebben hiervoor meer dan 500 termen getest op mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Bijvoorbeeld de term ‘spieratrofie’. In de bijsluiter leggen we die tegenwoordig uit als ‘uw spieren worden zwakker en dunner’. Dat is voor iedereen beter te begrijpen. Inmiddels gebruiken we de lijst bij het goedkeuren van bijsluiters van alle nieuwe medicijnen. En ook als er ergens iets wijzigt in een bestaande bijsluiter. U vindt de lijst op onze website.

Met deze vernieuwde termenlijst hebben we weer een stapje gezet naar begrijpelijkere bijsluiters. Daar ben ik van overtuigd. Maar wat ik inmiddels ook geleerd heb is dat ‘de ideale bijsluiter’ niet bestaat. De bijsluiter in zijn huidige vorm is vooral geschikt voor gebruikers  die alles over hun medicijn willen weten. De zogenoemde informatiezoekers. Maar er zijn ook mensen die de informatie liever beperkt zien tot  hoe ze hun medicijn moeten gebruiken. Of die de voorkeur geven aan beeld en geluid in plaats van tekst. Mensen zijn daar heel verschillend in. We zijn daarom al een tijdje bezig om ook andere vormen van medicijninformatie te ontwikkelen. Bijvoorbeeld de medicijninformatie in één oogopslag, op 1 A4. Ik verheug me erop u hier binnenkort meer over te vertellen.

Over de column

Voorzitter prof. dr. Ton de Boer schrijft iedere eerste woensdag van de maand een column ‘Over medicijnen’ in de Fit-bijlage van de regionale dagbladen van de Holland Media Combinatie (Noordhollands Dagblad, Haarlems Dagblad, Leidsch Dagblad, Gooi- en Eemlander en IJmuider Courant). Deze Fit-bijlage gaat over gezondheid en welzijn. De columns staan in het teken van de actualiteit en onze rol en ons werk als College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.