Column 'Over medicijnen': Wel of geen oxycodon?

Na Amerika is er nu ook in ons land een forse toename in het gebruik van opioïden. Opioïden zijn pijnstillers afgeleid van opium, het gedroogde melksap van de papaver. Zesduizend jaar geleden werd het al voor pijnstilling gebruikt. De huidige ‘pijnstiller-epidemie’ is daarmee zeker niet de eerste. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog in de 19e eeuw gebruikten tienduizenden soldaten het opioïd morfine en raakten eraan verslaafd.

Tegenwoordig kennen we zware pijnstillers zoals morfine, oxycodon, fentanyl en, in zwakkere vorm, tramadol. Al deze middelen zijn door het CBG geregistreerd voor de behandeling van ernstige pijnklachten. Er zijn verschillende sterktes. En verschillende toedieningsvormen zoals tabletten en capsules om door te slikken of voor onder de tong. Ook hebben we pleisters, neussprays en injecties. Deze variatie is belangrijk. Bij misselijkheid en braken kan bijvoorbeeld een pleister helpen. Sommige van deze middelen zijn voor langdurig gebruik. Andere zijn eigenlijk alleen bedoeld voor de behandeling van doorbraakpijnen bij kanker.

Een kenmerk van opioïden is dat je er als patiënt aan gewend kan raken. Je hebt dan steeds meer nodig om hetzelfde pijnstillend effect te ervaren. Bij overdosering bestaat het gevaar op ernstige ademhalingsmoeilijkheden, wat dodelijk kan zijn. Verder is kenmerkend dat deze pijnstillers sterk verslavend zijn. Ze geven bij gebruik een groot gevoel van welbehagen. En als je er na een paar weken plotseling mee stopt, kun je last krijgen van zweten, spierpijn, koude rillingen, onrust en braken. John Lennon heeft dit in zijn nummer “Cold turkey” indringend bezongen. Stoppen met dit soort pijnstillers is dus moeilijk.

Patiënt en dokter moeten daarom steeds goed afwegen welke pijnstiller het beste ‘past’. En of oxycodon bij bijvoorbeeld nek- of schouderklachten wel een goede keuze is. Niet voor niets hebben we ook zogeheten ‘kleine pijnstillers’ zoals paracetamol en NSAID’s (ibuprofen, naproxen etc.). Iedereen ervaart pijn anders. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog was het risico op verslaving bij gebruik van opioïden waarschijnlijk onvoldoende bekend. Gelukkig hebben we deze kennis nu wel. Laten we die goed gebruiken. Met alle aandacht voor de bestrijding van de huidige pijnstiller-epidemie vind ik het belangrijk dat voor patiënten die geen andere keus hebben, de toegang tot deze middelen niet onder druk komt te staan. Als een patiënt morfine krijgt vanwege ernstige pijnen bij kanker is verslaving helemaal geen issue. Zo’n patiënt moet gewoon de goede dosering krijgen.  

Alle informatie over de gunstige effecten, bijwerkingen en ontwenningsverschijnselen staan in de bijsluiter en productinformatie. Deze kunt u vinden in onze Geneesmiddeleninformatiebank.

Over de column

Voorzitter prof. dr. Ton de Boer schrijft iedere eerste woensdag van de maand een column ‘Over medicijnen’ in de Fit-bijlage van de regionale dagbladen van de Holland Media Combinatie (Noordhollands Dagblad, Haarlems Dagblad, Leidsch Dagblad, Gooi- en Eemlander en IJmuider Courant). Deze Fit-bijlage gaat over gezondheid en welzijn. De columns staan in het teken van de actualiteit en onze rol en ons werk als College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

Zie ook