allergie-informatie

Bepaalde stoffen kunnen zorgen voor overgevoeligheidsreacties bij patiënten. Overgevoeligheidsreacties komen onder andere voor bij geneesmiddelen die de volgende stof(fen) bevatten:

• benzylalcohol 
• gluten
• propyleenglycol

Glutenbevattende geneesmiddelen
Gluten kunnen overgevoeligheidsreacties veroorzaken bij patiënten met coeliakie. Farmaceutische grondstoffen die gluten kunnen bevatten zijn tarwezetmeel en voorverstijfseld zetmeel bereid uit tarwezetmeel. Het gebruik van voorverstijfseld zetmeel bereid uit tarwezetmeel is met ingang van 1 januari 1998 niet meer toegestaan. Tarwezetmeel mag (nog) wel in geneesmiddelen worden verwerkt.
Het kan voorkomen dat een product van deze lijst wordt afgevoerd omdat de registratiehouder via een door het CBG goedgekeurde wijziging het tarwezetmeel heeft vervangen door een ander type zetmeel. In zo'n geval kunnen er in het handelskanaal nog batches in omloop zijn met de oude samenstelling waarin mogelijk wel gluten aanwezig zijn. Ook indien een fabrikant besluit een geneesmiddel niet langer te verkopen en de handelsvergunning (registratie) wordt doorgehaald wordt het geneesmiddel van de lijst afgevoerd. Het geneesmiddel mag hierna nog een jaar uitverkocht worden.

Patiënten dienen daarom bij twijfel altijd de bijsluiter te controleren voor de exacte samenstelling van het verpakte geneesmiddel.

Eventuele op- en/of aanmerkingen kunt u via ons contactformulier melden (kies: vraag over allergie-informatie).

Lijst glutenbevattende geneesmiddelen (laatste update: 21-4-2010)


Benzylalcoholbevattende geneesmiddelen
Benzylalcohol wordt aangewend als conserveermiddel. Het probleem met deze verbinding is dat jonge kinderen benzylalcohol niet kunnen afbreken via benzoëzuur tot hippuurzuur, waardoor cumulatie kan ontstaan van vooral benzoëzuur. Door ophoping van deze stof in het centraal zenuwstelsel zijn de volgende bijwerkingen beschreven: metabole acidose, vasodilatatie, paralyse, epileptische aanvallen, ademhalingsdepressie en dood.

In de Europese richtsnoer "Excipients in the Label and Package leaflet of Medicinal Products for Human Use, zie
http://www.emea.europa.eu/pdfs/human/productinfo/3bc7a_200307en.pdf, wordt het volgende gemeld ten aanzien van het parenterale gebruik van benzylalcohol:

Blootstelling minder dan 90 mg/kg/dag:
"Niet gebruiken bij te vroeg geboren kinderen of pasgeborenen. Kan toxische reacties en allergische reacties veroorzaken bij zuigelingen en kinderen jonger dan 3 jaar."

Blootstelling meer dan 90 mg/kg/dag:
"Niet gebruiken bij te vroeg geboren kinderen of pasgeborenen. Vanwege het risisco van dodelijke toxische reacties als gevolg van blootstelling aan benzylalcohol bij meer dan 90 mg/kg/dag, dit product niet gebruiken bij zuigelingen en kinderen jonger dan 3 jaar."

Gebruik van parenterale producten bij neonaten en kinderen tot 3 jaar is daarom gecontraïndiceerd!

Systemisch of locaal gebruik van benzylalcoholbevattende preparaten door zwangere vrouwen is niet schadelijk voor de foetus.

In de  is een overzicht gegeven van alle benzylalcoholbevattende producten die in Nederland zijn geregistreerd, inclusief de concentratie. De lijst is ingedeeld in injectiepreparaten, radiofarmaceutica en overige systemisch (zoals rektiolen en suspensies) en overige locaal (zoals crèmes). De indeling is op naam van het werkzame bestanddeel. De lijst wordt regelmatig door het CBG geactualiseerd. Daarnaast wordt de productinformatie in de komende tijd gecontroleerd op de aanwezigheid van een contra-indicatie bij gebruik bij neonaten en kinderen onder de 3 jaar.

De datum van de laatste revisie is op de lijst vermeld.

Propyleenglycol bevattende geneesmiddelen
Propyleenglycol wordt veelvuldig in soms grote hoeveelheden toegepast in geneesmiddelen. Vooral jonge kinderen en patiënten met een slechte nierfunctie lopen hierdoor risico op intoxicatie. Om artsen te attenderen op dit probleem publiceert het CBG een toelichting en een lijst met propyleenbevattende parenteraal toe te dienen geneesmiddelen inclusief de concentratie.

Propyleenglycol (PG) is een heldere, kleurloze, geurloze vloeistof met een zoete smaak[1]. PG wordt ondermeer toegepast als vehiculum en/of conserveermiddel in intraveneuze toedieningen, dermatica en cosmetica en wordt gezien als een hulpstof met een lage toxiciteit [1].
Veel geneesmiddelen bevatten PG, sommige zelfs grote hoeveelheden. Hierdoor wordt de PG grens al overschreden bij het toedienen van de normdoseringen van deze farmaca.
De Europese richtlijn 'Excipients in the Label and Package Leaflet of Medicinal; products for Human Use' vermeldt een maximale dagelijkse belasting voor zowel oraal als parenteraal van 400 mg/kg voor volwassenen en 200 mg/kg voor kinderen
Onder normale omstandigheden wordt PG gedeeltelijk (12-45%) door de nieren, onveranderd uitgescheiden. De resterende hoeveelheid PG wordt door het leverenzym alcohol dehydrogenase gemetaboliseerd tot lactaat. Vervolgens wordt het lactaat verder gemetaboliseerd tot pyruvaat en uiteindelijk ontstaan kooldioxide en water [1-4].
Bekende bijwerkingen van PG zijn hyperosmolaliteit, hemolyse, cardiale arrythmieën, convulsies, coma en agitatie [4]. Het klinisch beeld komt overeen met sepsis en "systemic inflammatory response syndrome" met de verschijnselen lactaat acidose, hypotensie en orgaanfalen [4]. PG intoxicatie is een potentieel levensbedreigende situatie [4]. Er is vaak sprake van metabole acidose en hyperosmolaliteit, die zich meestal uiten als een toename van de osmolaire- en anion gap met of zonder lactaat acidose. De metabole acidose is mogelijk een direct gevolg van een verhoogd PG metabolisme [4]. Klinische afwijkingen worden geconstateerd bij hogere PG concentraties (1040-1440 mg/l). Metabole afwijkingen worden gezien bij een wat lagere PG concentratie (580-1270mg/l) [5].

Risicogroepen
Jonge kinderen
De halfwaardetijd van PG is bij jonge kinderen minimaal driemaal korter. Door het mogelijk versnelde PG metabolisme bij jonge kinderen wordt er in deze groep patiënten sneller een metabole acidose waargenomen.

Patiënten met een slechte nierfunctie
Door de gedeeltelijke renale klaring van PG, zal de hulpstof eerder cumuleren bij patiënten met een verminderde nierfunctie [5-7].

PG intoxicatie moet dus deel uitmaken van een differentiaal diagnose wanneer een onverklaarbaar anion gap, metabole acidose, hyperosmolaliteit en/of klinische afwijkingen worden waargenomen.

De lijst propyleenglycol bevattende geneesmiddelen geeft een overzicht van parenterale PG-bevattende producten die in Nederland zijn geregistreerd. De indeling is op naam van het werkzame bestanddeel, in de laatste kolom is de concentratie vermeld. De lijst wordt door het ACBG geactualiseerd, de datum van de laatste revisie is op de lijst vermeld.

Literatuur

1. Wilson, K.C., C. Reardon, and H.W. Farber, Propylene glycol toxicity in a patient receiving intravenous diazepam. N Engl J Med, 2000. 343(11): p. 815.
2. Speth, P.A., et al., Propylene glycol pharmacokinetics and effects after intravenous infusion in humans. Ther Drug Monit, 1987. 9(3): p. 255-8.
3. Demey, H.E., et al., Propylene glycol-induced side effects during intravenous nitroglycerin therapy. Intensive Care Med, 1988. 14(3): p. 221-6.
4. Wilson, K.C., et al., Propylene glycol toxicity: a severe iatrogenic illness in ICU patients receiving IV benzodiazepines: a case series and prospective, observational pilot study. Chest, 2005. 128(3): p. 1674-81.
5. Cawley, M.J., Short-term lorazepam infusion and concern for propylene glycol toxicity: case report and review. Pharmacotherapy, 2001. 21(9): p. 1140-4.
6. Al-Khafaji, A.H., W.E. Dewhirst, and H.L. Manning, Propylene glycol toxicity associated with lorazepam infusion in a patient receiving continuous veno-venous hemofiltration with dialysis. Anesth Analg, 2002. 94(6): p. 1583-5

Bio-equivalentieonderzoek lijst vrijstellingen
Voor een aantal stoffen is algemeen aanvaard dat zij in conventionele farmaceutische vormen voor oraal gebruik geen aanleiding geven tot biobeschikbaarheidsproblemen.
Het College acht het dan ook niet noodzakelijk dat bio-equivalentieonderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de registratie van geneesmiddelen in een conventionele orale farmaceutische vorm met als werkzaam bestanddeel een van de bedoelde stoffen.
De stoffen waarom het gaat zijn opgesomd in de onderstaande lijst. Deze lijst is alleen toepasbaar voor strikt nationale aanvragen.

• amoxicilline
• dextromethorfan
• diazepam
• doxycycline
• fenoxymethylpenicillinekalium
• flunarizine
• indometacine
• isosorbide-5-mononitraat
• lorazepam
• lormetazepam
• metoprolol
• naproxen
• nitrazepam
• oxprenolol
• paracetamol
• pindolol
• piroxicam
• salbutamol
• temazepam

Voor specifieke dossiergebonden en meer inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met het secretariaat van de Farmacotherapeutische (FT) groep waarbinnen uw product valt.